Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği süre karşılığında, iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi hâlinde işveren tarafından ödenen bir tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu döneminde de yürürlükte kalan 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi, kıdem tazminatının temel dayanağıdır.
Kıdem tazminatına hak kazanma şartları
- İşçinin İş Kanunu kapsamında çalışıyor olması,
- Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması,
- İş sözleşmesinin kanunda sayılan bir sebeple sona ermesi gerekir.
Hangi durumlarda kıdem tazminatı ödenir?
- İşveren tarafından yapılan fesihler: İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı gibi haklı nedenler dışında işverenin sözleşmeyi feshetmesi.
- İşçinin haklı nedenle feshi: Ücretin ödenmemesi, fazla çalışma ücretlerinin verilmemesi, sigorta primlerinin eksik bildirilmesi, mobbing veya sağlık sebepleri gibi nedenlerle işçinin sözleşmeyi sona erdirmesi.
- Askerlik: Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik: Yaşlılık aylığı bağlanması veya yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarının tamamlanması.
- Evlilik: Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması.
- Ölüm: İşçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatı yasal mirasçılarına ödenir.
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifa dilekçesinde belirtilmese bile, fiilen haklı bir fesih sebebi bulunuyorsa bu durum yargılamada ispat edilerek kıdem tazminatı talep edilebilir. Fesih bildirimini yazmadan önce hukuki destek almak bu nedenle önemlidir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
İşçiye, işe başladığı tarihten itibaren her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de oranlama yapılır. Hesaplamada çıplak ücret değil, işçiye düzenli olarak sağlanan yol, yemek, ikramiye ve benzeri para veya parayla ölçülebilen menfaatlerin de eklendiği giydirilmiş brüt ücret esas alınır.
Ödenecek tazminatın yıllık tutarı, kanunla belirlenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan, memur maaş katsayılarına bağlı olarak her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir; hesaplamada fesih tarihinde geçerli olan tavan dikkate alınır. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesintisi yapılır.
Geç ödeme ve faiz
Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi hâlinde, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz talep edilebilir. Bu oran, yasal faize göre genellikle daha yüksektir.
Zamanaşımı ve arabuluculuk
Kıdem tazminatı talepleri, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Dava açılmadan önce işçinin veya işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurması zorunludur. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanırsa, düzenlenen anlaşma belgesi ilam niteliğinde olup icra edilebilir.
Sonuç
Kıdem tazminatı, işçinin çoğu zaman en yüksek tutarlı alacak kalemidir. Fesih şeklinin doğru belirlenmesi, ücrete dahil edilecek yan hakların tespit edilmesi ve arabuluculuk sürecinde tüm alacak kalemlerinin birlikte değerlendirilmesi, hak kaybının önlenmesi açısından belirleyicidir.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla 4 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır; somut olaylar için hukuki danışmanlık yerine geçmez.
